Gezondheid
Werken met hout brengt risico’s met zich mee voor de gezondheid. We zien dan ook dat er in het bedrijfsleven op grond van de Arbowetgeving door een werkgever allerlei maatregelen moeten worden getroffen om hun werknemers te vrijwaren van die risico’s.
Zo moet de stofafzuiging er voor zorgen dat er vrijwel geen stof in de werkruimte ronddwarrelt. Studies hebben uitgewezen dat houtstof van diverse houtsoorten vrijwel zeker de veroorzaker is van o.a. neus- en keelkanker
Als houtdraaier staan we soms urenlang met onze neus boven de veroorzaker van houtstof, de draaibeitel en als we gaan schuren produceren we al helemaal een ongelooflijke hoeveelheid fijn stof. Met de normale houtmotafzuiging voor hobby gebruik, zuigen we ter plaatse behoorlijk wat weg, maar de meeste afzuigers hebben één of twee textielzakken en die laten het fijne stof gewoon door en dat vliegt dan weer in uw werkplaats rond. Soms zien we afzuigers met daar in een papierfilter en die zorgt wel voor een uitstekende fijnstoffiltering. ( Bijvoorbeeld van Scheppach)
Stofdeeltjes kleiner dan 10 Micron zijn in principe de gevaarlijkste voor onze gezondheid. Stofdeeltjes van die kleine afmetingen kunnen via de longen in de bloedbaan terechtkomen. Houtstof bevat vaak organische allergenen, chemicaliën en natuurlijke- en synthetische kankerveroorzakers. Deze stoffen horen dus beslist niet thuis in onze longen en bloedbaan. Goede stoffilters dienen stofdeeltjes van 1 Micron en groter uit de lucht te filteren.
De textiel zakken die op een houtmotafzuiging staan filteren slechts vanaf 30 Micron en vormen dus beslist geen deugdelijke stofafzuiging.
Inmiddels zijn er Non-Woven filterzakken op de markt die 100% van het fijnstof van 1 Micron en groter uit de lucht filteren. De stof is aan de binnenzijde geruld en dat zorgt er voor dat het fijnstof zich niet aan de binnenzijde van de zak hecht. Hierdoor blijft de afzuiging ook beter zijn capaciteit houden dan bij het gebruik van traditionele zakken.
In Nederland heb ik de zakken nog niet gezien. Voor vrijwel elk merk afzuiger zijn ze in Amerika al wel te koop tegen een alleszins redelijke prijs. De prijs is ongeveer 1/5 van die van een papierfilter.
Gezien bij Penn State Industries. http://www.pennstateind.com
en bij Rockler. http://www.rockler.com
Voor een goed werkklimaat kunnen we ook een echte fijnstof afzuiging in de buurt van de stofbron hangen. De Britse Microlene luchtfilters voldoen aan alle eisen en filteren 95% van de stofdeeltjes tot 1 micron. De filters zijn ook zo vervaardigd dat ze geen stofexplosie kunnen veroorzaken. Een voordeel is dat deze erg stil hun werk doen.
Een alternatief voor de stofafzuiger kunnen de bekende stofmaskers zijn, b.v. van 3M. Betrekkelijk nieuw zijn de maskertjes van ‘Dust Bee Gone" uit Amerika deze maskers van zeer fijn geweven kunstvezel dragen erg comfortabel en hebben als voordeel dat brildragers geen last hebben van het aanslaan van de brillenglazen. Mijn ervaring is inmiddels echter dat deze toch nog vrij veel fijnstof doorlaten
Tenslotte zijn er nog de filtermaskers die voorzien zijn van een elektrisch aangedreven filtersysteem, niet erg licht maar toch redelijk comfortabel te dragen. (Merken: 3m, Airmaster, Trend en Airlite/Racall) Jammer is dat ze wel erg veel geld kosten. Anderzijds: "Wat mag onze gezondheid kosten?" Deze filters filteren het fijnstof uitstekend uit.
Een bril kan er zonder probleem onder gedragen worden en het gezicht is tevens goed beschermd tegen rondvliegende stukjes hout. Doordat de lucht tegen het scherm wordt aangeblazen blijft het scherm volledig vrij van condens. Het masker laat zich comfortabel dragen en is beslist een aanrader.
Draaiersjasje is een eigen ontwerp en gemaakt door mijn vrouw. Hals wordt gesloten met klittenband evenals de manchetten. De rits en de grote zak aan de zijde worden gevrijwaard van houtspanen door overslagen die met klittenband worden gesloten. De grote rits is dubbelwerkend zodat deze bij het zitten van onder wat open geritst kan worden. Het geheel is ruim gesneden zodat er ook een dikke trui onder past.
Onderstaand een schema met een aantal houtsoorten waarnaar onderzoek is gedaan en waarvan de schadelijkheid behoorlijk vaststaat. De lijst is niet uitputtend, er zijn beslist meer houtsoorten waarvan bekend is dat ze schadelijk zijn. Te noemen vallen Rhododendron (Sap, blad, bloem en zelfs de daarvan gewonnen honing!) en Gouden regen (Laburnum Anagyroides, bast en zaad). Behoorlijk schadelijk is ook het houtstof dat afkomstig is van hout waarin een schimmelaantasting voor een mooi patroon zorgt, ‘slaap’ genoemd. We zien slaap veel in beuk, berk en acer.
(Zie voor hout met slaap onder "Houtsoorten").
Nadrukkelijk moet er op gewezen worden dat we voor het eten en drinken onze handen wassen, maar ook vóór het toilet bezoek, veelal zijn slijmvliezen e.d. erg gevoelig voor houtstof en dan is jeuk nog het minste probleem!
Als we stoppen met draaien, maar nog wel in de werkplaats blijven, moet de stofafzuiging blijven draaien, ook het stofmasker moeten we dan blijven dragen.
Het zeer fijne stof zweeft dan immers nog steeds in de lucht!
|
Houtsoorten en hun giftigheid |
|||||||
|
Engelse naam |
Nederlandse n. |
Wetenschappelijke naam |
Reactie |
Plaats |
Kracht |
Bron |
Risico |
|
Obeche |
Abachi |
Triplochiton Scleroxylon |
P O |
O.H.A. |
+++ |
H S |
R |
|
African Mahocany |
Afrikaans Mahonie |
Khaya anthotheca |
O |
H |
+ |
S |
Z |
|
Afzelia |
Afzelia |
Afzelia africana |
P O N |
O A |
+ |
H S |
Z |
|
Balsam Fir |
Balsemspar |
Abies Balsamea |
O |
O H |
+ |
Bs |
R |
|
Basralogus |
Basralocus |
Dicorynia Guianensis |
P O Mo |
H A |
+ |
S H |
Z |
|
Birch |
Berk |
Betula spec. |
O |
A |
++ |
H S |
R |
|
Beech |
Beuk |
Fagus spec. |
O N |
O H A |
++ |
Bs D |
R |
|
Opepe |
Bilinga |
Nauclea Diderrichii |
O |
A |
+ |
S |
Z |
|
White guarea |
Bossé |
Guarea Cedrata |
P O N L |
H O A |
+ |
S |
Z |
|
Boxwood |
Buxes |
Buxus sempervirens |
O |
O H |
++ |
H S |
R |
|
Redwood |
Cal.Redwood |
Sequoia Sempervirens |
O L |
O H A |
++ |
S |
Z |
|
Cashew |
Cashewnoot |
Anacardium Occidentale |
O |
O H |
+ |
H S |
Z |
|
AmericanCedar |
Cederhout |
Cedrela |
O |
A |
+++ |
S Bs |
R |
|
Tornillo |
Cedrorana |
Cedrelinga Catenaeformis |
P O Mo |
H A |
+++ |
S H |
R |
|
Satinwood |
Citroenhout |
Chloroxylon swietenia |
P O Mo Dg |
H O |
++ |
S H |
R |
|
Cocobolo |
Cocobolo |
Dalbergia Retusa |
P O |
O H A |
+++ |
H S |
R |
|
Coromande |
Coromandel |
Diospyros Celebica |
P O N |
A |
+ |
S |
R |
|
Dahoma |
Dabéma |
Piptadeniastrum Africanum |
P O N Mo |
H O A |
++ |
S |
R |
|
Tigerwood |
Dibétou |
Lovoa Trichilioides |
O N L |
A |
++ |
H S |
R |
|
Ebony |
Ebben |
Diospyros Crassiflora |
P O |
O H |
++ |
H S |
R |
|
Oak |
Eik |
Quercus spec. |
O N |
O H |
++ |
Bs S |
Z |
|
Maple m. slaap |
Esdoorn |
Acer spec. |
O L |
A |
+++ |
S |
R |
|
Faveira amargosa |
Faveira amargosa |
Vatairea paraensis |
P O N L |
H O A |
++ |
H S |
R |
|
Blackwood |
Grenadille |
Dalbergia Melanoxylon |
O |
O H |
++ |
H S |
R |
|
Greenhaert |
Groenhart |
Ocotea rodiaei |
O |
O H |
+++ |
H S |
Z |
|
Bowwood |
Groenhart Surinaams |
Tabebuis serratifolia |
O |
H |
+ |
S |
R |
|
Hemlock |
Hemlockspar |
Tsuga |
N |
A |
? |
S |
O |
|
Elm |
Iep |
Ulmus spec. |
P |
O H |
++ |
S |
Z |
|
Brasilian Walnut |
Imbuia |
Ocotea porosa |
P O N |
H A |
+ |
S |
Z |
|
Incense cedar |
Incense ceder |
Calocedrus decurrens |
O |
H |
+ |
H S |
Z |
|
Iroko |
Iroko |
Chlorophora Excelsa |
P O L |
O H A |
+++ |
H S |
R |
|
Yarrah |
Jarrah |
Eucalyptus marginata |
P O N |
O H |
++ |
H S |
Z |
|
Yang |
Keruing |
Dipterocarpus spec. |
P O |
H O A |
++ |
S H |
R |
|
Korina |
Limba |
Terminalia superba |
P O |
A |
++ |
S |
R |
|
Mahagony |
Mahonie |
Meliaceae spec. |
O L |
H A |
+ |
S |
Z |
|
Makoré |
Makoré |
Tieghemella heckelii |
P O N |
O A |
++++ |
H S |
R |
|
Mansonia |
Masonia |
Mansonia altissima |
P O Mo |
O H |
+++ |
H S |
R |
|
Matoa |
Matoa |
Pometia pinnata |
O N |
A |
+ |
S |
Z |
|
Bald Cypress |
Moerascypres |
Taxodium Distichum |
O |
A |
+ |
S |
Z |
|
Mimosa |
Momisa |
Leguminosae spec. |
Mo |
? |
Bs |
O |
|
|
Mukulungu |
Mukulungu |
Autranella congolensis |
O N |
A |
+++ |
S |
R |
|
Oleander |
Oleander |
Nerium Oleander |
Dg |
H A |
++++ |
S Bs W |
R |
|
Olivewood |
Olijf |
Olea spec. |
P O |
O H A |
+++ |
H S |
R |
|
Padauk |
Padoek |
Pterocarpus Sayauxii |
O |
O H A |
+ |
H S |
Z |
|
Yellowheart |
Pau amarelo |
Euxylophora paraensis |
O P N |
A |
+++ |
S |
R |
|
White peroba |
Peroba de campos |
Paratecoma peroba |
O P N |
A |
++ |
S |
R |
|
Red peroba |
Peroba rosa |
Aspidospermapolyneuron |
O P N |
H A |
++ |
S |
R |
|
Lignum Vitae |
Pokhout |
Guaiacum Vitae |
O |
H |
+ |
S H |
O |
|
Purpleheart |
Purperhart |
Peltogyne Venosa |
Mo |
++ |
H S |
R |
|
|
Ramin |
Ramin |
Gonystylus spec |
P O |
H |
+ |
wortel |
Z |
|
Sequoia |
Reuze pijnb. |
Sequoiadendron |
P |
A |
+ |
S |
Z |
|
Balata |
Robijnhout |
Micropholis Balata |
N L |
A |
++ |
S |
R |
|
Black Locust |
Robinia |
Robinia Pseudoacacia |
P Mo |
O H |
+++ |
Bs |
R |
|
Black Locust |
Robinia |
Robinia Pseudoacacia |
O |
A |
+ |
H S |
Z |
|
West.red cedar |
Rode Ceder |
Thuja plicata |
O L |
A |
+ + |
H S |
Z |
|
Rosewood |
Rozehout |
Dalbergia spec. |
P O |
O H A |
++++ |
H S |
O |
|
Pau Ferro |
Santos Palisander |
Machaerium spec. |
O |
O H |
+ |
H S |
Z |
|
Sapeli |
Sapeli |
Entandrophragma cylindr. |
P N L |
H A |
+ |
S H |
Z |
|
Sassafras |
Sassafras |
Sassafras Albidum |
O Dg N Mo |
A |
+ |
H S Bs |
R |
|
Satinwood |
Satijnhout |
Chloroxylon Swietenia |
P |
O H A |
+++ |
H S |
R |
|
Dahoma |
Singa Nsinga |
Piptadeniastrum Africanum |
P |
O H |
++ |
H S |
R |
|
Quebracho |
Slangehout |
Loxopterigium |
P Mo |
A |
++ |
S Bs |
R |
|
Snakewood |
Slangenhout |
Brosium Aubletti |
P |
A |
++ |
H S |
Z |
|
Spruce |
Spar |
Picea Abies |
O |
A |
+ |
H S |
R |
|
Myrtle |
Tasmaanse beuk |
Nothofagus cunninghamii |
O |
A |
++ |
Bs S |
R |
|
Yew |
Taxus |
Taxus Baccata |
P Dg Mo |
O H Ha |
++++ |
H S |
R |
|
Teak |
Teak |
Tectona Grandis |
O L |
O H A |
++ |
S |
R |
|
Concola Alves |
Tijgerhout |
Astronium Lecointei |
O |
O H |
++ |
H S |
Z |
|
Wengé |
Wengé |
Millettia Laurentil |
O |
O H A |
++ |
H S |
R |
|
Willow |
Wilg |
Salix spec. |
O Mo |
A |
+ |
H S Bs |
O |
|
Peroba Rosa |
Zalmhout |
Aspidosperma Polyneuron |
P Mo |
A H |
++ |
H S |
O |
|
Zebrawood |
Zebrano |
Microberlinia Brazzvillensis |
O |
O H |
++ |
H S |
R |
|
Walnut Black |
Zwarte Waln. |
Metopium Brownei |
O |
O H |
++ |
H S |
|
Reactie: P = Prikkelend, O = Overgevoeligheid, N = Neusslijmvlies,
L = Longklachten, Dg = Direct giftig, Mo = misselijkheid,
onbehagen
Plaats: H = Huid, O = Ogen, A = Ademhalingsorganen, Ha = Hartklachten.
Bron: S = Stof, Bs = Blad en schors, H = Hout.
Risico: Z = Zelden, R = Regelmatig, O = Ongebruikelijk
Nadrukkelijk moet er op gewezen worden, dat bij sommige overgevoelige personen de allergische reacties zo hevig kunnen zijn dat onmiddellijke medische hulp gewenst is.
Voor meer informatie over in Nederland verkrijgbaar hout verwijs ik naar de Internetpagina van de Arnhemse Fijnhouthandel, hier vindt u een uitgebreid gamma aan houtsoorten. Uitleg bij de keuze van een mooie houtsoort wordt hier ook graag gegeven.
Naast houtstof produceren we als houtdraaier ook regelmatig steen- en metaalstof bij het slijpen van onze beitels. Het zal duidelijk zijn dat onze longen eveneens erg gebaat zijn bij een goede bescherming tegen dit stof. Weet u overigens dat dit stof, dat zich ook veelal rond de slijpsteen verzamelt, hoogst explosief is? Regelmatig verwijderen dus!
Voor uw gezondheid en veiligheid is het ook goed te weten dat u staalwol nooit in de buurt van een slijpsteen moet bewaren. Staalwol brandt als een lier en kan makkelijk ontvlammen door de vonken van de slijpsteen. Gebruikt staalwol, met daarin resten van houtolie en of was, moet al helemaal niet rondslingeren en wordt het beste opgeborgen in een luchtdicht blik. Dit kan namelijk door broei tot zelfontbranding komen. Dit geldt ook voor doeken of papier met daarin olie of was.